Ôn thi vào lớp 10: Nói với con (Y Phương)

NÓI VỚI CON
 (Y Phương)

A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN:
1. Tác giả:
-Y Phương tên khai sinh là Hứa Vĩnh Sước, dân tộc Tày, sinh năm 1948, quê ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Y Phương  nhập ngũ 1968.
 - Thơ Y Phương thể hiện tâm hồn chân chất, mạnh mẽ và trong sáng, cách tư duy hình ảnh của con người miền núi.

2.Tác phẩm:
 a. Nội dung:
-  Bài thơ “Nói với con” rất tiêu biểu cho hồn thơ Y Phương: - Dân tộc Tày  yêu quê hương, làng bản, tự hào và gắn bó với dân tộc mình.
- Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người, gợi về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình.
      + Con  lớn lên trong tình yêu thương, sự nâng đỡ của cha mẹ, trong cuộc sống lao động nên thơ của quê hương.
       + Lòng tự hào với sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, với truyền thống cao đẹp của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục xứng đáng truyền thống ấy.
=> Bài thơ đi từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra tình cảm quê hương, từ những kỉ niệm gần gũi mà nâng lên thành lẽ sống. Bài thơ đã vượt ra khỏi phạm vi gia đình để mang một ý nghĩa khái quát:  Nói với con nhưng cũng là để nói với mọi người về một tư thế, một cách sống.
b. Nghệ thuật:
 - Giọng điệu tha thiết.
 - Hình ảnh cụ thể, sinh động có sức khái quát, mộc mạc, giàu chất thơ.
 - Bố cục mạch lạc, mạch cảm xúc hợp lý, tự nhiên.

B. CÁC DẠNG ĐỀ:  
1. Dạng đề 2 hoặc 3 điểm:  
*Đề 1 :  
       Viết một đoạn văn ( 10-> 15 dòng) nêu cảm nhận về những câu thơ mở đầu bài “Nói với con”của Y Phương:
                          "Chân phải bước tới cha
                           Chân trái bước tới mẹ.
                           Một bước chạm tiếng nói
                           Hai bước chạm tiếng cười".
Gợi ý:
 - Bằng các hình ảnh thật cụ thể, Y Phương đã tạo nên hình ảnh một mái ấm gia đình rất hạnh phúc, đầm ấm và quấn quýt.
+ Người con được nuôi dưỡng chở che trong vòng tay ấm áp của cha mẹ.
+ Con được lớn lên từng ngày trong tình yêu thương, trong sự nâng đón và mong chờ của cha mẹ.
+ Từng bước đi, từng tiếng nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, vui mừng, đón nhận.
- Lời thơ rất đặc biệt: nói bằng hình ảnh, cách hình dung cụ thể để diễn tả ý trừu tượng của người miền núi khiến câu thơ mộc mạc mà gợi cảm khiến cho tình cha con thêm chân thành, thấm thía.
2. Dạng đề 5 hoặc7 điểm:  
* Đề 1 : 
Phân tích tình cảm cha con trong bài thơ “Nói với con”của Y Phương
* Gợi ý:
a. Mở bài:
          - Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nhận xét sơ bộ về tác phẩm.
       b. Thân bài: Phân tích làm nổi bật những ý cơ bản sau: -  Cội nguồn sinh dưỡng của  mỗi con người là gia đình và  quê hương .
 + Cái nôi êm để từ đó con lớn lên, trưởng thành với những nét đẹp trong tình cảm, tâm hồn. Phải chăng đó là điều đầu tiên người cha muốn nói với đứa con của mình.
+ Tình cảm gia đình thắm thiết, hạnh phúc, quê hương thơ mộng nghĩa tình và cuộc sống lao động trên quê hương cũng giúp con trưởng thành, giúp tâm hồn con được bồi đắp thêm lên.
=>Bằng cách nhân hoá “rừng” và “con đường” qua điệp từ “cho”, người đọc có thể nhận ra lối sống tình nghĩa của “người đồng mình” Quê hương ấy chính là cái nôi để đưa con vào cuộc sống êm đềm. 
  - Lòng tự hào về vẻ đẹp của “người đồng mình”  và mong ước của người cha.
            + Người đồng mình không chỉ “yêu lắm” với những hình ảnh đẹp đẽ, giản dị gợi nhắc cội nguồn sinh dưỡng tâm hồn, tình cảm, lối sống cho con người mà còn với những đức tính cao đẹp, đáng tự hào. Trong cái ngọt ngào kỉ niệm gia đình và quê hương, người cha đã tha thiết nói với con về những phẩm chất cao đẹp của con người quê hương.
            + Gửi trong những lời tự hào không giấu giếm đó, người cha ước mong, hy vọng người con phải tiếp nối, phát huy truyền thống để tiếp tục sống có tình có nghĩa, thuỷ chung với quê hương đồng thời muốn con biết yêu quý, tự hào với truyền thống của quê hương.
C. Kết luận:
  Suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa của bài thơ.

C. BÀI TẬP VỀ NHÀ:  
1. Dạng đề 2 hoặc 3 điểm:  
*Đề
Cha muốn nói với con điều gì trong những dòng thơ sau:
                           "Đan lờ cài nan hoa.
                           Vách nhà ken câu hát
                            Rừng cho hoa
                           Con đường cho những tấm lòng
                           Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
                           Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời".
                                           ( “Nói với con”- Y Phương)

Gợi ý:
- Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong thiên nhiên thơ mộng và nghĩa tình của quê hương.
+ Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui của “người đồng mình”được nhà thơ gợi lên qua các hình ảnh đẹp: “Đan lờ cài nan hoa. Vách nhà ken câu hát”. Các động từ “cài, ken” được dùng rất gợi cảm vừa miêu tả cụ thể công việc lao động của người miền núi, vừa nói lên sự gắn bó, quấn quýt.
+ Rừng núi quê hương thật thơ mộng và nghĩa tình. “Rừng cho hoa” là cho cái đẹp, một chữ “hoa” đủ nói lên vẻ thơ mộng của rừng núi quê hương. “Con đường  cho những tấm lòng”là cho nghĩa tình, tâm hồn và lối sống. Rừng núi đâu chỉ là thiên  nhiên, cây, đá mà còn là tình người, là những tấm lòng yêu thương gắn bó bên nhau.

2. Dạng đề 5 hoặc 7 điểm:  
*Đề   
                        Cảm nhận về bài thơ " Nói với con"của Y Phương.
  *Gợi ý:
 a. Mở bài:                  
 - Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
- Nêu cảm nhận chung về tác phẩm.
b. Thân bài:
  - Cội nguồn sinh dưỡng của  mỗi con người là gia đình và  quê hương
 - > cái nôi êm để từ đó con lớn lên, trưởng thành với những nét đẹp trong tình cảm, tâm  hồn.Phải chăng đó là điều đầu tiên người cha muốn nói với đứa con của mình.
->  Tình cảm gia đình thắm thiết, hạnh phúc, quê hương thơ mộng nghĩa tình và cuộc sống lao động trên quê hương cũng giúp con trưởng thành, giúp tâm hồn con được bồi đắp thêm lên.
  - Lòng tự hào về vẻ đẹp của “người đồng mình”  và mong ước của người cha:
   + Đức tính cao đẹp của người đồng mình:
   + Mong ước của người cha qua lời tâm tình.
      -> Hai ý này liên kết chặt chẽ với nhau, từ việc ca ngợi những đức tính cao đẹp của người đồng mình người cha dặn dò con cần kế tục, phát huy một cách xứng đáng truyền thống của quê hương.
   c. Kết bài:
       -  Khẳng định tình cảm của Y Phương với con, với quê hương, đất nước.

       - Suy nghĩ, liên hệ .